Kondycja psychiczna nastolatków

W jaki sposób ich wspierać?

Konferencja online dla nauczycieli i rodziców nastolatków

Konferencja odbyła się  12 czerwca 2021 roku

O konferencji

12 czerwca 2021 r. odbyła się niezwykle ważna konferencja, podczas której poruszyliśmy temat związany z zachowaniami ryzykownymi wśród dzieci i nastolatków. Takie zachowania, w szczególności po powrocie naszych podopiecznych do życia szkolnego po pandemii, mogą przybrać na sile.

Jak przygotować się do roli bacznego, świadomego obserwatora dbającego nie tylko o dobrostan uczniów, ale i własny? Jak wygląda neurobiologiczny rozwój nastolatków w świetle zagrożeń, które czyhają na nich w świecie pełnym presji i niepewności? Jakie są szczególnie ryzykowne zachowania naszych podopiecznych i jaki możemy im zapobiegać? Jak wygląda świat po drugiej stronie depresyjnego lustra i jak skutecznie działać, aby wspierać cierpiących adolescentów? Jak pozostać mądrym dorosłym w obliczu samookaleczeń i prób samobójczych? I w końcu jak wyglądać mogą relacje rówieśnicze po powrocie do szkół, w szczególności, kiedy naszą misją będzie odbudowa zespołów klasowych? O tym, mówią w swoich wykładach nasi znakomici eksperci! Zobacz wszystkie nagrania z konferencji!

Czego dowiesz się z wykładów?

  • Jaka jest skala emocji u nastolatka i dlaczego tak bardzo go boli to, co twierdzą o nim inni, że może zdecydować się na rozwiązania zagrażające jego życiu?
  • Co to jest abulia, jakie są jej objawy i jak można pracować z osobą będącą w tym stanie?
  • Jak postępować w wypadku pojawienia się zachowań ryzykownych związanych z piciem alkoholu i używaniem innych substancji psychoaktywnych? 
  • Czego nie robić w kontakcie z dzieckiem chorym na depresję?
  • Jak można zapobiegać rozwojowi depresji u nastolatków?
  • Jak rozmawiać z nastolatkami zgłaszającymi problemy związane z samookaleczeniem lub myślami samobójczymi, jakie działania podjąć i gdzie szukać pomocy?
  • Kiedy relacje w klasie są złe i kiedy możemy mówić o przemocy?
  • Jak łączyć w praktyce wychowawczej reagowanie na przemoc z budowaniem wspólnoty w klasie?

Co zyskasz

kupując dostęp do nagrania?

Weźmiesz udział w 5 wykładach

prowadzonych przez znakomitych praktyków: prof. Marka Kaczmarzyka, Roberta Rejniaka, Annę Tulczyńską i prof. Jacka Pyżalskiego.

Zapoznasz się z sesjami pytań i odpowiedzi,

podczas których uczestnicy konferencji mogli zadawać nurtujące ich pytania.

Zdobędziesz imienne zaświadczenie

poświadczające Twój udział w wykładach.

Otrzymasz materiały dodatkowe

w postaci kilkudziesięciu stron materiałów, przygotowanych przez ekspertów, pełne praktycznych wskazówek i narzędzi stanowiących doskonałe uzupełnienie treści wystąpień.

Otrzymasz 30-dniowy dostęp do nagrania konferencji

i w tym czasie będziesz mógł wracać do nagrania dowolną ilość razy!

Sprzedaż zakończona

Masz pytanie? Napisz lub zadzwoń:
konferencje@edu-akcja.pl
tel. 505 069 419

O naszych ekspertach

prof. Marek Kaczmarzyk

Jestem biologiem, neurodydaktykiem i memetykiem, nauczycielem, wykładowcą, doktorem w zakresie nauk biologicznych, profesorem Uniwersytetu Śląskiego, ekspertem w programie EduAkcja, autorem artykułów i książek z zakresu biologicznych i memetycznych kontekstów kształcenia, podręczników i programów szkolnych oraz niestrudzonym popularyzatorem nauki. Specjalizuję się w zakresie ewolucyjnego, neurobiologicznego i memetycznego podłoża procesów uczenia się, nauczania i wychowania. Podczas szkoleń i wykładów, które przeprowadziłem, udział brało już kilkadziesiąt tysięcy nauczycieli i wychowawców. Ponad 20 lat kierowałem Pracownią Dydaktyki Biologii na Wydziale Biologii i Ochrony Środowiska Uniwersytetu Śląskiego.

Robert Rejniak

Jestem certyfikowanym specjalistą psychoterapii uzależnień. Terapeutą, trenerem i superwizorem Dialogu Motywującego PTDM. Członkiem Motivational Interviewing Network of Trainers. Kieruję Poradnią Profilaktyki i Pomocy Rodzinie PTZN w Bydgoszczy. Jestem też wykładowcą na UKW w Bydgoszczy, SWPS, w Studium Terapii Uzależnień i Studium Psychoterapii Dzieci i Młodzieży w Poznaniu oraz Studium Dialogu Motywującego. Jestem autorem wielu publikacji z zakresu profilaktyki i terapii uzależnień. Od 25 lat zajmuję się profilaktyką i terapią uzależnień. W swojej praktyce wykorzystuję podejście motywujące – jestem prekursorem we wdrażaniu w Polsce programu wczesnej interwencji FreD goes net, opartej na dialogu motywującym.

Anna Tulczyńska

Jestem psychologiem, certyfikowaną psychoterapeutką poznawczo-behawioralną, socjoterapeutką. Od ponad 20 lat pracuję z młodzieżą, łącząc praktykę psychoterapeutyczną z rolą psychologa szkolnego, kierownika Ośrodka Promocji Talentów, psychologa diagnosty. Jestem współautorką programu eksperymentu edukacyjnego realizowanego w warszawskim Liceum im. S.I. Witkiewicza oraz członkiem zespołu badawczego przy SWPS, stworzyłam i koordynuję program szkolnego tutoringu. Jestem również autorką licznych publikacji dla rodziców, nauczycieli i dyrektorów szkół (wydawnictwa Nowa Era, „Charaktery”, Wolters & Kluwer, Agora) oraz webinarów. Ostatnio dołączyłam do zespołu Fundacji Psycho-Edukacja.

prof. Jacek Pyżalski

Jestem pedagogiem specjalnym, profesorem na Wydziale Studiów Edukacyjnych Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, nauczycielem i wychowawcą z wieloletnim doświadczeniem, ekspertem w programie EduAkcja. Specjalizuję się między innymi w tematyce motywacji. Uczestniczyłem i koordynowałem około 60 krajowych i międzynarodowych projektów badawczych, głównie dotyczących funkcjonowania młodzieży (w tym uczenia się i zaangażowania społecznego, także w okresie edukacji zdalnej), zaangażowania online młodych ludzi i ich kompetencji cyfrowych (w tym polską części badań EU Kids Online oraz badań ySkills) oraz kondycji psychicznej nauczycieli i ich kompetencji wychowawczych. Jestem autorem pierwszych na rynku polskim publikacji dotyczących agresji elektronicznej oraz pomysłodawcą i redaktorem podręcznika “Edukacja w czasach pandemii COVID-19. Z dystansem o tym, co robimy obecnie jako nauczyciele.”

Wykłady

Czas stanowczych reakcji na bunt czy okres ochronny?
O tym, jak współczesność zmienia to, co naturalne, w to, co zabójcze

prof. Marek Kaczmarzyk

W ostatnich latach obserwujemy u nastolatków gwałtowny wzrost zachowań zagrażających ich życiu. Przymusowa izolacja związana z pandemią COVID-19 zdecydowanie te zachowania nasiliła, a zintensyfikowana ich obserwacja była jedynie soczewką skupiającą obraz procesów, których zrozumienie może okazać się kluczowe dla międzypokoleniowej równowagi na miarę XXI wieku.

Charakterystyczne dla naszego gatunku zjawiska, od zawsze powodujące napięcia pomiędzy nastolatkami a ich dorosłymi opiekunami, stanowią siłę napędową procesów, które zapewniają ludziom przewagę nad innymi gatunkami. Współczesny świat nieograniczonej dostępności i błyskawicznej dystrybucji informacji spowodował, że sprawne dotąd mechanizmy samoregulacji zawodzą, a nastolatek poddany jest presji w stopniu, jaki dotąd nie miał precedensu w całej naszej historii. Podczas spotkania przyjrzymy się bliżej, jak neurobiologia ewolucyjna daje szansę na poznanie i złagodzenie pewnej części tych zjawisk i uniknięcie ich długofalowych następstw.

czytaj więcej

Typowy nastolatek nie jest istotą, której zachowania wobec dorosłych skłaniają ich do reakcji opiekuńczych. Wydaje się on raczej gruboskórny, przekorny i niedostępny. Jego zachowania zdają się sygnałem ostrzegawczym, który powinien zmusić nas do stanowczych i bezkompromisowych reakcji. Wydaje się, że okres adolescencji najlepiej oswoimy, stawiając wymagania, podnosząc poprzeczki i egzekwując reguły ustalone przez nas dla dobra młodego człowieka. Okazuje się jednak, że zarówno z punktu widzenia etapu rozwojowego, na jakim znajduje się mózg nastolatka, jak i stanu systemu społecznego, w którym szuka on swojego miejsca, nastolatek to osoba niezwykle delikatna i wrażliwa. Przez kilka lat balansuje on na ostrzu neurorozwojowego noża, próbując złapać równowagę. Niestety, położenie ostrza zmienia się nieprzewidywalnie z dnia na dzień. Poziom emocji, intensywność doznań i stopień zagubienia, jakie odczuwa adolescent, są praktycznie niedostępne osobom dorosłym, ponieważ ich mózgi różnią się od mózgów nastolatków. To dlatego tak często zawodzi nas wyobraźnia. W tej sytuacji zamiast podkręcania wymagań zdecydowanie lepiej posłużyć może wszystkim swoisty okres ochronny, wprowadzony przez dorosłych nawet wbrew ich własnej intuicji i powszechnym sądom.

czytaj mniej

Podczas tego wystąpienia dowiesz się:
  • Jakie cechy mózgu nastolatka powodują jego zachowania ryzykowne i w jakim stopniu są one związane z jego intencjami?
  • Czym się różni nastolatek „na zimno” i „na gorąco” i dlaczego dorośli mogą zrozumieć tylko pierwszego z nich?
  • Jaka jest skala emocji u nastolatka i dlaczego tak bardzo go boli to, co twierdzą o nim inni, że może się zdecydować na rozwiązania zagrażające jego życiu?
  • Czym może grozić brak wsparcia w okresie przebudowy systemu ze strony osób dorosłych i jakie sposoby łagodzenia napięć stosują w takim przypadku ludzie nastoletni?

Jak wygląda świat nastolatków po drugiej stronie depresyjnego lustra?

Anna Tulczyńska

Depresja – wiele już na jej temat powiedziano i napisano, ale kiedy zostajemy skonfrontowani z taką diagnozą u naszego dziecka lub ucznia, stajemy bezradni, zaskoczeni, przestraszeni i zdezorientowani. Niestety, polskie nastolatki nie radzą sobie z problemami, które przed nimi stoją.  Statystki są bardzo niepokojące – różne źródła podają, że od 10 do 30% osób poniżej 18. roku życia zmaga się z problemami psychicznymi, które wymagają profesjonalnej pomocy. Szacuje się, że depresja dotyka 2% dzieci i aż 8% nastolatków.  

Mimo coraz większej świadomości i otwartości na korzystanie z pomocy specjalistów – psychiatrów i psychoterapeutów – depresja to nadal problem niedodiagnozowany u nastolatków, a nawet u dzieci młodszych. Okres dojrzewania to czas gwałtownych zmian fizycznych, psychicznych i społecznych. Pełen napięć i emocji, buntu i konfliktów z rodzicami. Z tego względu objawy depresji łatwo pomylić z „lenistwem, typowym dla młodych obniżeniem nastroju czy burzą hormonów”.

Depresja rozwija się powoli, więc czasem dorośli po prostu przyzwyczajają się do stopniowych zmian w zachowaniu dziecka. Jednak depresja to poważna choroba wymagająca leczenia. Zmianie powinny podlegać także relacje z dzieckiem w rodzinie i szkole, sposób komunikacji, rozłożenie akcentów. Podczas spotkania przyjrzymy się bliżej depresji oraz sposobom jej zapobiegania.

czytaj więcej

Wystąpienie zaczniemy od opisania tego, jak wygląda depresja w przypadku dzieci i nastolatków, ponieważ jej przebieg przedstawia się inaczej niż u dorosłych. Przyzwyczailiśmy się do tego, że osoba w depresji jest smutna, wycofana, leży w łóżku – nic bardziej mylnego, w szczególności jeśli chodzi o dzieci i młodzież. Następnie skupimy się na tym, jak depresja zmienia sposób funkcjonowania młodych ludzi i ich możliwość uczenia się i zdobywania umiejętności. Jednym z jej objawów są zaburzenia procesów poznawczych – koncentracji uwagi, zapamiętywania. Przedstawimy także świat widziany oczami młodej osoby z depresją, charakterystyczną depresyjną triadę poznawczą – negatywną wizję siebie, świata i przyszłości. Wychodząc od konkretnych przykładów wynikających z praktyki – przekażemy ważne informacje od osób borykających się z depresją: czego nie mówić i nie robić, a co jest dla nich wspierające i pomocne. Podamy również inne praktyczne wskazówki dotyczące wsparcia, opieki, współistnienia z młodym człowiekiem chorym na depresję.

czytaj mniej

Podczas tego wystąpienia dowiesz się:
  • Jakie sygnały depresji można zauważyć w domu, a jakie w szkole?
  • Jak depresja wpływa na możliwości uczenia się młodych ludzi?
  • W jaki sposób to zaburzenie zmienia sposób patrzenia na siebie i świat?
  • Jak rozmawiać z nastolatkiem i proponować mu pomoc specjalisty?
  • Czego nie robić w kontakcie z dzieckiem chorym na depresję?
  • Jak można zapobiegać rozwojowi depresji u nastolatków?

Zachowania ryzykowne – jak je rozpoznać i jak właściwie na nie reagować?

Robert Rejniak

Kiedy ponad rok temu po raz pierwszy doświadczyliśmy ograniczeń wynikających z pandemii COVID-19, było to dla wszystkich coś nowego, budziło niepokój i powodowało poczucie niepewności. Pojawiły się pytania: Co teraz? Jak będziemy pracować? Jak długo się utrzyma taka sytuacja? Wówczas problemy, które się pojawiły, większość osób traktowała jako przejściowe, na zasadzie: potrwają co najwyżej miesiąc i po okresie chwilowej izolacji wrócimy do „normalnego” życia.

Niewątpliwie pandemia wpłynęła też na edukację, wychowanie, podejście do nauki i zdalnego nauczania. Można było obserwować, jak w takich okolicznościach radzą sobie dzieci, rodzice i nauczyciele. A także jak ta sytuacja wpłynęła na część uczniów, którzy z powodu frustracji i nałożenia się różnych problemów doświadczyli depresji i wynikających z niej zachowań ryzykownych. Podczas spotkania przyjrzymy się bliżej tym zjawiskom i metodom wpływania na redukcję ryzykownych zachowań, właściwego wspierania młodych ludzi oraz chronienia samych siebie.

czytaj więcej

Podczas spotkania poruszymy kwestie skutków pandemii w życiu społecznym w oparciu o badania oraz usystematyzujmy wiedzę dotyczącą zachowań zagrażających zdrowiu uczniów. Omówimy zachowania, które traktowane są jako sprzeczne z normami (jak na przykład używanie substancji psychoaktywnych), oraz wynikające z zaburzeń prowadzących do samookaleczeń, myśli i prób samobójczych, nadużywania internetu czy gier, dominacji zachowań sedenteryjnych, abulii czy choćby nieodpowiedniego spełniania roli ucznia. Wyjaśnimy powyższe zjawiska, a także przedstawimy dobre praktyki działania i skuteczne rozwiązania tych problemów.

Uczniowie wracają do szkół i choć nie wiadomo, na jak długo, warto przygotować się na nowe wyzwania. Może się okazać, że niektórzy nasi podopieczni się zmienili. Jedni wrócą z radością, a drudzy z lękiem i smutkiem. Jedni mają dość komputera, a drudzy nie potrafią bez niego żyć. Niektórzy są spragnieni kontaktu i życia towarzyskiego z rówieśnikami, inni wręcz przeciwnie. Będą też tacy, dla których ważnym elementem życia stały się używki. Warto pomyśleć o uzupełnieniach i zmianach w programie wychowawczo-profilaktycznym szkoły, o procedurach związanych z interwencją profilaktyczną. Warto też zastanowić się, jak ja, jako wychowawca, nauczyciel, pedagog, rodzic, mogę wpłynąć na redukcję zachowań ryzykownych i na poprawę kondycji psychicznej i fizycznej swoich podopiecznych.

czytaj mniej

Podczas tego wystąpienia dowiesz się:
  • Czym są zachowania ryzykowne i jakie występowały najczęściej w okresie pandemii z perspektywy badań i z perspektywy specjalistów pomagających dzieciom i młodzieży?
  • Co to jest abulia, jakie są jej objawy i jak można pracować z osobą będącą w tym stanie?
  • Czym są zachowania sedenteryjne, w kontekście obowiązków szkolnych i relaksu, i jak można ograniczać ich negatywne konsekwencja dla zdrowia fizycznego i psychicznego uczniów?
  • Jak postępować w wypadku pojawienia się zachowań ryzykownych związanych z piciem alkoholu i używaniem innych substancji psychoaktywnych? 
  • Na czym polega wczesna interwencja profilaktyczna oraz co warto uwzględnić i zaplanować w szkolnym programie profilaktyczno-wychowawczym w roku szkolnym 2021/2022?

Samookaleczenia, próby samobójcze – jak w ich obliczu pozostać mądrym dorosłym?

Anna Tulczyńska

Samookaleczenia to zachowania wywołujące lęk, poczucie bezradności i poczucie winy u opiekunów młodych ludzi dokonujących takich czynów. Z jednej strony są objawem złego stanu psychicznego młodych ludzi, z drugiej są traktowane jako zachowania nielogiczne, nienaturalne, którym trzeba natychmiast zapobiegać. Jeszcze silniejsze i trudniejsze emocje wywołują podejmowane przez dzieci i nastolatki próby samobójcze. W ostatnich latach gwałtownie wzrasta ich liczba, tak samo jak liczba samobójstw dokonanych. Polska młodzież jest na drugim miejscu w Europie w statystyce samobójstw dokonanych. Niestety, jest to problem narastający. U dzieci i nastolatków na jedno samobójstwo dokonane przypada od 20 do 100 prób samobójczych. O większości z nich nie słyszymy.

Samobójstwa i samookaleczenia to dwa ekstremalnie trudne tematy, budzące skrajne emocje i chęć do podejmowania gwałtownych działań, z którymi każdy pracujący z młodymi ludźmi dorosły prędzej czy później się spotka. Dorośli wobec takich zachowań czują się często zupełnie bezradni.

Podczas spotkania przyjrzymy się samookaleczeniom i próbom samobójczym oraz działaniom, które możemy podjąć, aby chronić nastolatki przed stanami, które mogą doprowadzić do skrajnych zachowań zagrażających ich życiu.

czytaj więcej

Zaczniemy od przybliżenia tego zjawiska i oswoimy się z nim na tyle, aby możliwe było podejmowanie odpowiednich interwencji. Opowiemy o mechanizmach wywołujących przymus samookaleczenia i potrzebach młodych ludzi, jakie za takimi czynami stoją – zrozumienie pozwala na bardziej adekwatne reakcje. Omówimy sposoby reagowania na zauważone ślady samookaleczeń lub zgłoszenie takiego epizodu przez dziecko. Skupimy się również na sygnałach mogących świadczyć o planowanej przez młodego człowieka próbie samobójczej. Przyjrzymy się mitom związanym z działaniami suicydalnymi, a także skupimy się na przygotowaniu do rozmowy z młodymi ludźmi na ten temat. Wszystkie dane pokazują, że otwarta rozmowa o zamiarach samobójczych nie tylko nie indukuje takich zachowań, ale jest dla młodej osoby dużą ulgą, szansą na uzyskanie wsparcia i profesjonalnej pomocy.

czytaj mniej

Podczas tego wystąpienia dowiesz się:
  • Jakie potrzeby kryją się za samookaleczeniami?
  • Jak rozmawiać z nastolatkami zgłaszającymi problemy związane z samookaleczeniem lub myślami samobójczymi?
  • Jakie działania podejmować, gdy dowiesz się o samookaleczeniu i próbie samobójczej, gdzie szukać pomocy?
  • Jakie są mity na temat samobójstw?
  • Jak radzić sobie z własnymi emocjami?

O co naprawdę chodzi z relacjami w klasie?

prof. Jacek Pyżalski

Edukacja to relacja – to hasło słyszeli już chyba wszyscy zajmujący się edukacją w Polsce. Niewiele znajdziemy osób, które na poziomie deklaracji nie zgodzą się z tym, że dobre i wartościowe relacje, w tym relacje rówieśnicze, mają kluczowe znaczenie w procesach edukacyjnych i przekładają się na inne sprawy, które dla edukacji są ważne – przede wszystkim uczenie się. Z drugiej strony wiemy, że kiedy relacje rówieśnicze przyjmują zły obrót – gdy młodzi ludzie doświadczają przemocy lub cyberprzemocy rówieśniczej – konsekwencje, szczególnie w obszarze zdrowia psychicznego, są katastrofalne i wiążą się z bardzo dużym cierpieniem tych, którzy takiej przemocy doznają. Podczas spotkania przyjrzymy się bliżej tym relacjom, naszej roli i potencjalnym działaniom, które możemy podjąć, aby relacje rówieśnicze w klasie były dobre.

czytaj więcej

Zaczniemy od refleksji nad tym, kiedy w ogóle mówimy o dobrych i złych relacjach w klasie, oraz tego, jak zorientować się, że została przekroczona negatywna granica w tym zakresie. Tutaj uwagę poświęcimy bullyingowi (dręczeniu), jego diagnozie oraz dosyć powszechnym mitom na temat tej najbardziej szkodliwej formy przemocy rówieśniczej. Omówimy też związek bullyingu ze zdrowiem psychicznym ofiar, ale także sprawców i świadków. Głównie skupimy się na tym, co powinniśmy zauważyć (a nie zawsze zauważamy) w naszej codziennej pracy w szkole. Następnie przeanalizujemy plusy i minusy dwóch głównych filozofii działania nauczyciela w zespole klasowym, tj. reagowania na negatywne przejawy relacji w klasie (np. przemoc rówieśniczą) i działania na rzecz budowania wspólnoty w klasie. Wychodząc od konkretnych przykładów z praktyki szkolnej, zarysujemy podstawy tych dwóch sfer działania nauczyciela, wskazując także błędy, które możemy popełnić, realizując takie podejścia. Omówimy też krótko, jakie elementy są obecne w najlepszych światowych programach przeciw przemocy rówieśniczej, których skuteczność została potwierdzona w badaniach.

czytaj mniej

Podczas tego wystąpienia dowiesz się:
  • Kiedy relacje w klasie są złe i kiedy możemy mówić o przemocy?
  • Jak rozpoznać bullying i jakie ma on znaczenie dla zdrowia psychicznego uczniów?
  • Jak łączyć w praktyce wychowawczej reagowanie na przemoc z budowaniem wspólnoty w klasie?
  • Co łączy najlepsze światowe programy nastawione na przeciwdziałanie przemocy rówieśniczej?